صادرات در کدام نقطه توسعه ایران واقع است؟

در دنیای کنونی توسعه صادرات تنها به افزایش درآمد ارزی از طریق صادرات کالا و خدمات محدود نمی شود، بلکه نقش مهمتری را به عنوان یک استراتژی یا موتور رشد در جهان برعهده دارد. در این میان این واقعیت که بسیاری از کشورها عمدتا از طریق استراتژی توسعه صادرات و نفوذ در بازارهای جهانی موفق به حفظ و تقویت رشد مداوم اقتصادی خود شده­اند بسیار واضح و مبرهن است.امروزه صادرات با ارزش افزوده بیشتر برای کشور نه تنها به عنوان یک مسیر انتخابی بلکه به عنوان دلیلی برای رشد و توسعه اقتصادی مطرح میشود، لذا لزوم بررسی جایگاه صادرات در اقتصاد ایران ضروری بنظر می رسد.

با وجود اعمال تحریم ها در سال های گذشته تجارت خارجی ایران با افت و خیزهای بسیاری همراه بوده است. طبق طرح­های تحریمی دسترسی ایران به بازارهای مالی و سرمایه بین الملل کمتر و گاهی امکان ناپذیر شد، هزینه­های سنگین حمل و نقل، تحریم­های بین المللی بر بانک های داخلی، محدودیت نوع ارز وارداتی و عدم امکان گسترش اعتبار اسنادی به دلار، نوسانات شدید نرخ برابری ارزهای دیگر با ریال، عدم امکان واردات کالاهای واسطه­ای با تکنولوژی بالا و یا واردات آن­ها با قیمت­های تمام شده بالاتر به دلیل وجود واسطه­گر­ها در بازار، به تعویق افتادن فرصت ایران برای پیوستن به wto  و ... از جمله مواردی بودند که لطمات غیرقابل جبرانی را به اقتصاد و صنعت کشور وارد کردند. تنها مشکل نقل و انتقال پول برای خرید کالاهای اولیه و اساسی مانند گندم و برنج به دلیل تحریم بانک­های بین المللی مانند سوییفت سبب شد در این مدت حدود 60 تا 70 درصد از صادرات به صورت غیرفیزیکی و با خرید کالا و خدمات به کشور بازگردانده شود. حال با توجه به توافقات حاصل شده میان ایران و کشورهای 1+5 ، سوال اصلی آن است که چگونه می­توان از فضای پسا تحریم برای گسترش صادارات و هدفمند کردن واردات در کشور استفاده کرد؟

نگاهی به گزارش عملکرد ماهانه تجاری ایران طی 6 ماهه نخست سال جاری حاکی از رشد صادرات، کاهش واردات و لذا مثبت شدن تراز تجاری کشور است. اما نگاهی عمیق تر به گزارش مذکور نشان می دهد که کشور ما همچنان نتوانسته است بطور کامل از ظرفیت های جغرافیایی و منابع طبیعی خود برای گسترش صادرات به کشورهای همسایه بطور مطلوب استفاده نماید. همجواری ایران با کشورهایی همچون آذربایجان، ترکمنستان و ارمنستان بعنوان دروازه ورود به بازار 300 میلیونی کشورهای آسیای میانه و حوزه قفقاز، 6هزار کیلومتر مرز مشترک خشکی با کشورهای افغانستان، پاکستان، ترکمنستان، آذربایجان و عراق و در نهایت 27000 کیلومتر مرز آبی مشترک ظرفیت فوق العاده ای را پیش روی کشورمان برای گسترش صادرات گشوده است، با این وجود به جز عراق و افغانستان هیچ یک از کشورهای همسایه جزو پنج کشور اول شرکای ایران نیستند.  گسترش روابط با همسایگان برای کشور امنیت، بازار، اشتغال و استفاده حداکثری از مزیت‌های نسبی به وجود می‌آورد، همچنین با توجه به  اشتراکاتی از جمله در آداب و رسوم و سنن مردم این کشورها ، مشابهت و نزدیک بودن نوع زندگی مردم در عرصه‌های اقتصادی، تجاری، بازارها، کالاهای مصرفی و نوع خدمات، پیوند و همبستگی‌های قومی، مذهبی و حتی خانوادگی و دسترسی آسان و سریع در نقل و انتقال کالا، خدمات و رفت‌وآمد قرار دادن این کشورها به عنوان بازارهای هدف صادرات کشور می­تواند راهکاری اساسی برای افزایش صادرات کشور باشد. در همین راستا توصیه می شود با ارسال رایزن های بازرگانی و شناسایی بازارها و نیازهای کشور های همسایه  از جمله بازار روسیه به گسترش و ارتقای روابط و همکاری‌های اقتصادی و تجارت پرداخته شود. ایجاد مشوق­های صادراتی، کاهش ریسک تجارت، کنترل نوسانات بازار ارز، تاسیس شرکت­های تخصصی صادراتی، پرداخت تسهیلات به صادرکنندگان و  فراهم ساختن استفاده صادرکنندگان از صندوق توسعه ملی از جمله سیاست هایی است که می تواند به افزایش صادرات در کشور کمک کند.

موضوع دیگری که پس از تصویب برجام مطرح می شود  هدفمندی واردات در کشور است بدین معنا که از یک سو از ورود کالاهایی که می توان آن­ها را در کشور نیز تولید کرد خودداری کرده و از سوی دیگر شناسایی کشورهایی که کالاهای ضروری، واسطه­ای، مواد و یا تکنولوژی را که کشور و تولیدکننده داخلی به آن نیاز دارد را بتوان با کیفیت بالاتر و هزینه کمتر وارد کرد. اتفاقی که با لغو تحریم ها پیش روی تجارت خارجی کشور قرار میگیرد حذف واسطه­ها است در اینصورت قیمت تمام شده اقلام وارداتی تا حد زیادی کاهش می­یابد در این فضا است که ضرورت حمایت از تولید داخلی و جلوگیری از واردات بی رویه مطرح می شود. راهکار اصلی مواجه با این معضل تنها افزایش تعرفه محصولات وارداتی مشابه داخل نیست بلکه باید سیاست هایی در جهت حمایت از تولیدکننده داخلی، کاهش نرخ سود بانکی پرداختی به واحدهای تولیدی و از همه مهمتر افزایش کیفیت کالاهای تولید داخل و افزایش رقابت­پذیری آن­ها در مقابل کالاهای وارداتی است. نکته­ی مهمتر آنکه در شرایطی که کالاهای مشابه ایرانی با کیفیت و قیمت مناسب وجود دارد نباید به مصرف کالاهای خارجی عادت کنیم زیرا خرید کالاهای داخلی به معنای اشتغال جوانان و حمایت از سرمایه گذار ایرانی است.

کد خبر 171

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 6 + 0 =